حسين مير حيدر
185
معارف گياهى ( فارسى )
حدود 40 - 30 درصد رزين است كه در حدود 60 درصد رزين را الكلها ، اسيدهاى ترپنيك تشكيل مىدهند و يك مادهء تلخ و . . . در آن يافت مىشود . مادهء صمغى مرّ در آب حل مىشود ولى قسمت رزينى آن در الكل محلول است . خواص - كاربرد در هندوستان از صمغ رزينى مرّ در موارد سوء هاضمه و در بيمارى كلروز « 1 » كه در اثر كمى گلبول قرمز خون و كاهش مادهء هموگلوبين در خون ايجاد مىشود و علامت آن رنگپريدگى و زردى رنگ پوست بخصوص در دختران جوان است ، مصرف مىشود . و به علاوه در مورد ناراحتىهاى رحم و بند آمدن عادت ماهيانه در دورانى كه بهطور طبيعى بايد وجود داشته باشد ، تجويز مىگردد [ G . I . M . P ] . مرّ از نظر طبيعت طبق نظر حكماى طب سنتى خيلى گرم و خشك است ، بنابراين خواص عمدهء آن خشككنندهء رطوبتهاى بدن و قابض است . در عين حال انسداد و گرفتگىهاى مجارى را باز مىكند و دارويى منضج و يا به اصطلاح اعتدالدهنده است ، يعنى در موارد يبوست مسهل است و در مورد اسهال قابض مىباشد . بادهاى داخل معده و ورمهاى سرد بلغمى را تحليل مىبرد و مانع تعفن اخلاط مىشود به همين دليل در روزگار قديم در موقع موميايى كردن اجساد رسم بوده است براى خشك كردن رطوبتها و ممانعت از تعفن ، داخل اجساد را با مرّ مخلوط با ساير ادويه اندود مىكردهاند . اگر نيم گرم آن خورده شود براى پاك كردن دماغ مفيد است و اگر با آب مرزنجوش بخورند براى پيشگيرى و ممانعت از زكام شدن بسيار مؤثر است . اگر با دمكردهء نعنا خورده شود براى رفع بدبويى بينى اثر مفيد دارد . پاشيدن گرد آن روى زخمها براى خشك كردن زخمهاى سرد مؤثر است . ضماد آن با كندر براى التيام اغلب زخمهاى سر سريع الاثر است . اگر با سركه و آب و دمكردهء مارچوبه مخلوط نمايند و در دهان مضمضه كنند براى رفع تعفن زخمهاى دهان مفيد است . اگر با سركه عنصل مخلوط كنند و مضمضه نمايند براى رفع و قطع خون بن دندان نافع است . براى تهيه سركه عنصل بايد در حدود 500 گرم پياز دشتى يا پياز صحرايى « 2 » را
--> ( 1 ) . Chlorosis ( 2 ) . Urgina maritina